SWT05 – ĐIỀU GÌ MỖI BÉ THƠ CẦN, AI CŨNG CÓ THỂ ĐÁP ỨNG

Tiến sĩ Siegal đã sử dụng cụm từ VÒNG TRÒN GIAO TIẾP mô tả cách trẻ em và người lớn giao tiếp với nhau bằng cách gửi và nhận các tín hiệu hoặc thông điệp.  Một người bắt đầu vòng tròn giao tiếp và người kia kết thúc. Hành vi gửi và nhận này sẽ dẫn đến khả năng NÓIQUAN HỆ TỐT với những người khác.  Dưới đây là một vài ví dụ:

Bé khóc và bố bế bé lên.

Bà nói “Chào cháu yêu” và bé cười.

Bé chỉ vào hộp bánh và mẹ lấy cho bé một chiếc.

Bé đã quả bóng về phía bố và bố đá lại quả bóng cho bé

Bé nói “Cháu chào bác A!” và bác A đáp lại “Chào cháu. Cháu khỏe không?”

Bạn có thể nghĩ ra những cách nào để BẮT ĐẦU và KẾT THÚC một vòng tròn giao tiếp với bé?

Khi ở cùng với bé, hãy cố gắng MỞ và ĐÓNG càng nhiều vòng tròn giao tiếp càng tốt để từ đó tạo thành một “chuỗi xích giao tiếp”.  Khi đến lượt bản thân mình cần có hành động thì hãy làm khác với lần hành động trước đó. Ví dụ khi một bé 5 tuổi ném bóng cho mình, bạn hãy đập bóng trở lại cho bé. Khi bé đã có thể tự đập bóng, hãy cúi người và ném bóng lăn qua giữa hai chân mình.  Kiểm tra xem bé có làm được như vậy không. Trong khi chơi, hãy thường xuyên nói cho bé biết bạn và bé đang làm gì – giúp phát triển ngôn ngữ – tác động kép, hai trong một hoặc ba trong một lĩnh vực phát triển được nuôi dưỡng và hướng dẫn thông qua chỉ một hoạt động chơi.  Nếu bé thay đổi trò chơi, người lớn hãy làm theo định hướng của bé và tiếp tục mở ra và đóng lại những vòng tròn giao tiếp.

MỘT SỐ GỢI Ý CÁCH CHƠI KHI CÓ THỜI GIAN CÙNG VỚI BÉ

Thực hành cách HƯỞNG ỨNG những GIAO TIẾP KHÔNG LỜI của bé

– Hãy quan sát kỹ những hành vi giao tiếp không lời của bé – nét mặt, cử chỉ, tư thế…

– Hãy cố gắng “ĐỌC” những giao tiếp không lời của bé để hiểu bé muốn gì, đang cố gắng NÓI GÌ với ta.

– Hãy cố gắng làm tất cả những gì mà bạn nghĩ sẽ thỏa mãn NHU CẦU của bé. Hãy tìm kiếm sự thay đổi về hành vi của bé để xem bạn đã đọc đúng những mong muốn của bé chưa.

– Nếu những gì bạn cố gắng làm mà không thỏa mãn bé, hãy thử những cách khác.  Hãy ghi nhớ xem bạn phải cố mấy lần thì mới thỏa mãn được nhu cầu cuả bé.

Thực hành giao tiếp với bé trong khi chơi

– Hãy cố gắng tham gia vào các trò chơi của bé.

– Hãy thể hiện bạn quan tâm thực sự đến những gì bé đang làm.

– Hãy nói chuyện về những gì đang xảy ra – đừng nghĩ bé chưa nói được thì không hiểu mà thực ra lời nói của người chăm sóc giúp bé phát triển ngôn ngữ từ rất sớm.

– Hãy tham gia thực sự vào các trò chơi của bé – nhiều cha mẹ, ông bà, anh chị chỉ tham gia lấy lệ, cho tròn trách nhiệm nhưng tham gia thực sự sẽ mang lại niềm vui vả hạnh phúc cho cả hai bên, người chăm sóc và bản thân bé.

– Hãy mở và đóng những vòng tròn giao tiếp với bé khi bé đang chơi.

– Hãy hỏi những câu hỏi “CÁI GÌ? Ở ĐÂU? KHI NÀO? TẠI SAO? NHƯ THẾ NÀO”…

– Hãy thử giao tiếp hay nói chuyện bằng vần điệu một cách tự nhiên với bé mà không làm ảnh hưởng đến những gì bé đang làm

Đọc sách cho bé nghe càng nhiều càng tốt

Tương tự như nói chuyện, bạn có thể đọc sách cho bé từ khi bé còn rất nhỏ, chỉ cho bé xem tranh, đọc cho bé nghe, tập thói quen nói chuyện và đọc sách trước khi bé ngủ. Nên nhớ tất cả những hoạt động hàng ngày thành nề nếp giúp bé không phải đoán xem người chăm sóc mình sẽ làm gì mà bé sẽ chủ động chờ hoạt động tiếp theo vì các hoạt động đó hàng ngày đã được lặp đi lặp lại đúng giờ – bé lại có thêm năng lượng để lớn vì không phải mất công đoán hoặc bị thất thường.

– Chọn những cuốn sách nói về gia đình, hình thành các mối quan hệ thân thiết trong gia đình – đọc cho bé nghe các câu chuyện này còn giúp hai bên hiểu nhau tốt hơn và củng cố các mối quan hệ thân thiết nhất ngay từ khi bé còn rất nhỏ.

– Cách bé sử dụng các cơ mặt, tay, chân, giọng nói (lúc nhỏ là tiếng u ơ, tiếng kêu, tiếng khóc) sẽ là những tín hiệu thông tin giúp cho người chăm sóc nhận biết được những gì bé đang cảm nhận.

– Cho đến khi bé biết nói, bạn cần quan sát các cử động của bé, lắng nghe tiếng kêu của bé thật cẩn thận để hiểu được bé đang cần gì và đáp ứng đúng.

– Nếu bạn làm một việc và thấy bé thỏa mãn, có nghĩa là bạn đã đoán đúng nhu cầu của bé. Bạn cũng cần học hỏi tìm hiểu mỗi ngày để đoán đúng được nhiều hơn NHU CẦU của bé.

– Bạn càng học được cách hiểu các hành vi của bé sớm bao nhiêu thì bạn càng dễ dàng đáp ứng đúng các dấu hiệu, các nhu cầu của bé bấy nhiêu.

– Những lời khuyên của chuyên gia về phát triển trẻ thơ rất đáng để quan tâm vì chúng dựa trên nhiều năm làm việc và nghiên cứu về sự phát triển của trẻ.

– Bạn cần tự quyết định xem một lời khuyên cụ thể nào đó của chuyên gia có đúng với bạn và con cháu mình không.

– Bạn cần phải tự MÌNH tìm ra xem những gì có thể áp dụng đúng nhất cho bản thân và cho bé của mình.

“NGÔN NGỮ THÂN THỂ” hay NGÔN NGỮ KHÔNG LỜI thường được dùng nhiều hơn là ngôn ngữ lời nói trong giai đoạn đầu đời của bé.

– Khi lời nói của bạn không đi đôi với ngôn ngữ thân thể của bạn, bé hoặc người nghe có thể hiểu sai thông điệp bạn đang muốn truyền tải.

– Giao tiếp là một quá trình hai chiều giữa cha mẹ và bé – hoàn toàn có thể BẮT ĐẦU NGAY TỪ NGÀY ĐẦU TIÊN trong cuộc đời bé và tiếp tục mãi sau này.

– Bé bắt đầu phát triển NGÔN NGỮ bằng các cử chỉ và dấu hiệu như cười, cau mày, liếc nhìn, chỉ trỏ, khóc, bập bẹ u ơ, từng tiếng riêng lẻ, cụm từ, câu ngắn v.v.

– Cách bạn giao tiếp với người khác có thể tăng cường hay phá hoại mối quan hệ của bạn – với bé điều này càng quan trọng vì giai đoạn đầu đời bé hoàn toàn lệ thuộc vào cách chăm sóc và giao tiếp của người lớn.

GIAO TIẾP HIỆU QUẢ là một kỹ năng có thể học và học mãi trong suốt cuộc đời.

Nếu bạn có thể kéo dài NHỮNG NĂM ĐẦU ĐỜI mãi mãi thì bạn và bé của bạn đảm bảo sẽ là những người thành công trong học tập, trong cuộc sống sau này.

Hai thông điệp:

BA NĂM ĐẦU ĐỜI – CƠ HỘI CHO CẢ CUỘC ĐỜI.

ĐIỀU GÌ MỖI BÉ THƠ CẦN, AI CŨNG CÓ THỂ ĐÁP ỨNG.

Thảo Nguyên

(Tổng hợp từ những lời khuyên của tiến sĩ Daniel Siegal, Chuyên gia Tâm lý Nhi khoa Mỹ)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s