SWT 15 – PHẢI CÓ CHÍNH KIẾN CHỨ ĐỪNG A DUA THEO “TÂY NÓI”

LÊN ÁN LỄ HỘI CHÉM LỢN

Tôi còn nhớ cách đây 3 hay 4 năm gì đó, tôi đọc được trên báo bài viết về lễ hội. Cảm giác khi đó là rùng mình kinh hãi. Tôi chia sẻ đường link bài báo về facebook cá nhân kèm theo bình luận “tại sao những hình ảnh khủng khiếp này lại được đưa lên báo?”. Tôi nghĩ, cũng nhiều người có chung cảm giác ấy. Đến chiều cùng ngày, những hình ảnh “phanh thây ông ỉn” được gỡ xuống, chỉ còn lại hình ảnh lễ hội thuần tuý.

Kể câu chuyện như vậy để thấy rằng cá nhân tôi cũng thấy chuyện chụp hình, quay phim rồi phát tán những hình ảnh bạo lực trong lễ hội này là không nên. Tuy nhiên, tôi sẽ không bao giờ lên án lễ hội chém lợn như “trào lưu” ném đá của cư dân mạng. Tôi chỉ không ủng hộ việc chụp một cái hình, quay một đoạn clip rồi “cứ thế” đưa lên thôi.

Bản thân tôi cho rằng các lễ hội như đâm trâu, chém lợn chắc là… cũng dã man thật! Vì tôi không dám làm những chuyện như vậy nên tôi thấy dã man. Bảo tôi cắt cổ một con gà tôi cũng thấy ghê tay. Nhưng kêu tôi đập nát bét con muỗi, phọt cả máu ra ngoài thì tôi lại không thấy ghê tay và cũng không thấy việc ấy dã man gì. Tôi nghĩ, cảm giác dã man nó phụ thuộc vào lượng máu chảy ra nhiều hay ít, rồi cả vào số lượng “xương thịt” bị phơi ra ngoài nữa.

Nói một cách khách quan, “dã man” là một định nghĩa thuộc về phạm trù cá nhân, của riêng mỗi người thôi. Ra ngoài chợ, tôi thấy mấy bà bán cá thò tay vào chậu nước bắt lên con cá còn bơi tung tăng, bỏ lên cái thớt rồi đập cái chày nghe “bốp” một cái là con cá chết nhăn răng không kịp ngáp. Có ông thì làm thịt ếch nhái, chặt đầu mổ bụng máu văng tung toá, xong rồi tới màn lột da. Tôi thề là hình dung lại để trả lời phỏng vấn tôi vẫn nổi da gà. Tôi rất sợ nhìn cái cảnh miếng thịt ếch mất đầu xong còn ngoi ngóp thở. Tôi thấy rất hãi hùng. Chắc so với hình ảnh “ông ỉn” bị hành quyết thì cũng không khác bao nhiêu cả.

Tất cả đều dã man như nhau. Nhưng chính vì có suy nghĩ so sánh và liên tưởng như vậy, tôi cho rằng lễ hội chém lợn là dãn man, nhưng sự “dã man” ấy so với các hành động khác trong cuộc sống là rất “bình thường”, tôi thấy lên án họ là không đúng. Có điều, tôi không thể làm theo được.

Trước đó, cũng có phong trào lên án ăn thịt chó, cũng rầm rộ chẳng kém. Nói trắng ra, mấy trò chê bai dè bỉu của các hội chó mèo đó là học đòi từ phương tây cả. Ngày trước không ai lên án những chuyện này, bây giờ thì làm rầm rộ, cái gì cũng thành trào lưu hết. Ai lên án theo trào lưu, tôi thấy khinh thường. Còn người đàng hoàng, có hiểu biết, họ nhẹ nhàng khuyên nhủ, lôi kéo theo kiểu khác. Mà thực ra, mấy cái trò phản đối theo trào lưu ấy, khiến chính những người trong cuộc cũng bị che mờ mắt nên lý lẽ họ đưa ra là không thuyết phục, bị phản đối gay gắt, dần dần họ có một độ lùi nhất định, suy nghĩ lại, và chuyển hướng nói chuyện dễ nghe hơn.
Tôi lấy thí dụ cái việc chó mèo. Ngày trước, các hội yêu chó quý mèo hay đưa ra thông điệp “ăn thịt chó là dã man”, “chó là bạn của con người”, “chó rất thông minh”, “kẻ nào ăn thịt chó là vô nhân đạo, tàn ác, không có trái tim” v.v… Cách truyền thông, vận động như vậy cũng có tác dụng nhất định nhưng tạo ra quá nhiều tranh cãi và đẩy những người có sở thích ở phía ngược lại trở thành kẻ thù. Như vậy rõ ràng là không có lợi. Về sau, họ đổi qua thông điệp khác, nói rằng rất nhiều chó ốm, chó bệnh bị mang đi bán; rất nhiều chó bị tiêm thuốc, rất nhiều virus vi trùng nguy hại có trong thịt chó, mắm tôm. Chỉ nói vậy thôi, thì người có suy nghĩ người ta lại tự thấy giật mình, và việc giảm rồi ngừng ăn thị chó diễn ra nhẹ nhàng, tự nhiên và hiệu quả bền vững hơn.

Cái lễ hội chém lợn này cũng vậy. Tôi thấy rất khó chịu và “xốn mắt” với thông báo của cái tổ chức nước ngoài kia. Cách họ nói rất là trịch thượng, nếu không muốn nói là hỗn láo. Thật kỳ lạ là nhiều tờ báo trong nước lại đăng phát theo kiểu ủng hộ rất hả hê. Nên nhớ, lễ hội của một vùng miền nào đó nó gắn với đời sống văn hoá, tinh thần, lịch sử và cả tâm linh nữa. Thứ đâu có kiểu nhảy dựng lên nói xách nói mé rồi sử dụng những từ ngữ rất khó lọt lỗ tai. Cứ như thể một người ở vai trên mắng xối xả vào mặt một người vai dưới. Tôi có thể đúng, có thể sai, việc nhà của tôi, anh là hàng xóm láng giềng, anh có quyền góp ý. Nhưng góp ý thì phải văn minh, chứ anh đâu phải quan toà hay ông bà nội ngoại của tôi để chửi chó mắng mèo khơi khơi như vậy? Nếu tôi là người tổ chức lễ hội mà có ai đó thuộc tổ chức kia nói thẳng mặt tôi như vậy, tôi sẽ đấm thẳng vào mồm cho chừa thói hỗn láo.

Với tốc độ ném đá một cách a dua vô tội như thế này, liệu các nét văn hóa riêng của Việt Nam sẽ bị thất truyền không? Tất nhiên là có. Vì nếu đã dựa vào khái niệm “cuộc sống văn minh” thì đương nhiên những gì xưa cũ sẽ không phù hợp. Cộng thêm việc cư dân mạng cứ đồng lòng hè nhau triệt cho bằng chết thế này thì làm gì còn có nét văn hoá riêng nào sống nổi. Tôi thấy cái gì cũng có cách giải quyết của nó, tại sao lại cứ đòi cấm vô tội vạ? Nếu chuyện chém lợn bị coi là ảnh hưởng đến tâm lý trẻ con thì đừng cho trẻ con tham dự, giống như đi coi các bộ phim 16+ ngoài rạp ấy. Cá nhân tôi thì thấy hành động lấy tiền nhúng máu thì lại nguy hại hơn vì cảm giác rất mất vệ sinh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ không tốt cho sức khoẻ, cái đó nên nghiên cứu thay đổi được đi thì tốt.

Tiếp theo, tôi mong các cơ quan thông tấn báo chí trước khi lên án lễ hội chém lợn thì cần nhìn nhận vấn đề một cách rộng hơn. Nên có sự liên hệ so sánh với nhiều lễ hội, sự kiện văn hoá tại Việt Nam và trên thế giới. Thí dụ như lễ hội linh tinh tình phộc, người ta mang biểu tượng cái ấy của người nam đâm phùm phụp vào biểu tượng cái ấy của người nữ thì không biết là có khiêu dâm, có ảnh hưởng văn hoá hay không? Rồi chợ tình, tục cướp vợ của người vùng cao, lễ hội dương vật nổi tiếng thế giới của người Nhật Bản có khiêu gợi quá hay không? Tục lễ chém giết cá voi của Nhật Bản chắc chiếu theo định nghĩa dã man thì còn ghê rợn hơn chém lợn gấp trăm lần. Vậy tại sao người ta quyết giữ? Phải có lý do đấy chứ.

Đồng ý rằng chúng ta đang hoà nhập, nhưng đừng để mọi thứ cứ tự nhiên hoà tan một cách dễ dàng như vậy. Các góp ý từ một tổ chức nào đó chỉ nên lắng nghe và cảm ơn lịch sự. Sau đó phải có nghiên cứu rõ ràng, nhiều góc độ, để cho nhiều bên ý kiến, xem xét nhiều khía cạnh lợi và hại của các khuyến nghị này. Không thể nào vừa mới có một văn bản đưa ra là đồng loạt báo chí lên án gắt gao theo như vậy. Hay là các nhà báo quên mất rằng một tổ chức nào đó thì cũng chỉ là quan điểm của một nhóm người?

Chúng ta có tâm lý sính ngoại, cái gì của tây thì cũng hay cũng tốt cả. Tiếp nữa là tâm lý bầy đàn và dễ dãi trong suy nghĩ, không có chính kiến, không có phản biện, cứ ào ào theo số đông. Còn lý do quan trọng nhất, theo tôi là vì thông tin trên báo chí thiếu tính định hướng một cách khách quan. Rõ ràng, nếu xét trong không gian của lễ hội và ý nghĩa của lễ hội, cộng với yếu tố lịch sử và tâm linh thì hình ảnh chém lợn có thể lý giải, mặc dù sự dã man thì vẫn không thay đổi. Nhưng nếu gạt hết các yếu tố vừa kể qua một bên, chỉ nhìn vào cái hình ảnh hoặc đoạn clip chém đứt đôi con lợn ra thì chỉ còn đọng lại một cảm giác duy nhất nơi người xem, người nghe đó là dã man và ghê tởm. Như vậy, họ sẽ rất thuận theo các khuyến nghị của tổ chức nước ngoài.


Nguyễn Ngọc Long

facebook.com/nguyenngoclong1983

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s