SWT 19 – TIẾC THỜI GIAN ĐỌC TRÚNG SÁCH DỞ?

“Anh đọc nhiều vậy có bao giờ thấy tiếc vì những quyển sách dở/không phù hợp không ạ? Tiếc vì khoảng thời gian đó, đáng lẽ mình đã có thể đọc những quyển sách hay hơn?”

Bạn hỏi tôi câu này, luôn có những câu hỏi hay mà tôi có thể phát triển nó thành một chủ đề nhỏ để chia sẻ với các bạn. Làm sao để nhận biết một quyển sách hay?

Tôi nghĩ một lẽ rất tự nhiên, bạn phải có gì so sánh thì mới biết tốt hay xấu, nếu bạn chỉ đọc một quyển sách thì bạn làm sao biết là nó good hay bad so với những quyển sách khác cùng chủ đề, thậm chí là cùng một tác giả?

Ý đầu tiên đã rõ, là phải đọc nhiều, nếm nhiều, thì mới có cái góc nhìn rộng để mà so sánh. Do đó, không thể tránh khỏi việc đọc những quyển sách không phù hợp.

Tiếp theo, làm thế nào để phân biệt thế nào là sách hay, thế nào là dở? Vấn đề phức tạp này cần phân thành 2 phần:

1. Khách quan: chất lượng giấy, chất lượng dịch, chất lượng của tác giả (thông minh, hóm hỉnh hay vớ vẩn, nông cạn), thiết kế bìa v.v…. tất cả phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố cấu thành nên quyển sách. Về điểm này, bạn có thể tham khảo số đông bằng cách xem rating ở những trang như Goodreads, Amazon, hay Tiki (đang lên) để nắm.

2. Sau khi ổn thỏa về bước 1, bước này khó hơn nhiều. Cùng một quyển sách làm say mê hàng triệu người, nhưng bạn đọc trong một tâm trạng tồi tệ, hoặc nhẹ hơn là bạn không thể dấn thân vào văn cảnh, thì việc đọc hiểu của bạn sẽ gặp phải một vấn đề lớn, đó là bạn hiểu được câu chữ, nhưng không hiểu được ý tưởng tác giả gửi gắm, quyển sách vì thế mà trở nên không phù hợp. Ví dụ như tôi không thể thấm được Rừng Na Uy, không thể hiểu được the FountainHead, tôi cho rằng đây là những quyển sách không hợp với mình, bạn muốn thấu hiểu Rừng NaUy, thì hãy là người Nhật của những năm 60x, nhưng bạn không thể, bạn chỉ cùng lắm là tìm hiểu văn cảnh, nguồn gốc, đặt các câu hỏi tại sao cho quyển sách, và thế này thì bạn sẽ có thói quen đọc sâu. Nhưng ngay cả khi bạn đọc sâu đi chăng nữa, bạn cũng không thể sâu bằng một người Nhật để hiểu rõ hết ý định của tác giả, bạn không thể cảm thấy cái hay như cái hay của “đối tượng độc giả chính” của quyển sách này. Phần này, tôi nói về cái bên trong, cái chủ quan của bạn, ảnh hưởng rất nhiều đến “chất lượng” sách.

Tôi chưa thấy người đàn bà đau đẻ nào mà cầm sách đọc cả. Lúc đó có đưa sách hay nhất thế giới từ ngàn năm thì người này cũng không thể nuốt nổi chữ nào. Chỗ này bạn đã hiểu, sách hay – dở, phụ thuộc rất lớn vào chính bạn, tâm trạng, sức khỏe, thể chất, trí tuệ, kinh nghiệm v.v…

Thậm chí, bạn nên nhớ rằng, không chỉ có bạn chọn sách, mà sách cũng chọn bạn nữa. Sách có độc giả riêng của mình, bạn không là độc giả của nó cũng vô ích, bạn không thể đồng hành cùng nó.

Chúng ta đã rất nhiều lần cảm thấy đọc sách bỗng hay hơn lạ thường khi ngồi trong toilet.

Cho nên hay hay dở, thì nó có cái bên ngoài và cái bên trong, cái khách quan và cái chủ quan như vậy.

Năm 19 tuổi tôi đọc Oxford yêu thương thì thấy thú vị quá, bây giờ tôi đọc lại thì thấy tào lao quá. Thật ra do tôi tào lao chứ sách nào có thay đổi gì đâu, phải không. Nhưng ở tuổi 19, tôi đã học được nhiều điều từ những điều như thế để có tôi trưởng thành sau này.

Tôi không tin là có sách gọi là hoàn toàn dở, luôn luôn có điều gì đó cho ta học ở sách, bởi đó là tinh túy của cả một đời người, hoặc đơn giản chỉ là một giai đoạn nào đó của cuộc đời, cũng đáng để ta học hỏi, tôi không tin một quyển sách hàng chục, trăm ngàn chữ lại không có lấy một câu thú vị, một câu gì đó đáng để ta học hỏi.

Và cũng nên nhớ, không có quyển sách nào hay đến nỗi mà 100 trang đều tràn ngập những điều hay, mới lạ, trừ khi đó là một quyển từ điển, toàn điều mới lạ đối với bạn, nhưng tôi dám cá bạn đọc xong cũng chẳng học được là bao.

Vậy đọc sách nhiều rồi nhận ra những quyển sách vô giá trị (phần nào đó), làm tốn thời gian, thì có lãng phí không. Theo tôi thì không thật sự lãng phí nếu ta đọc phải sách dở, chí ít ta có kinh nghiệm. Sách chỉ vô giá trị khi người đọc không vận dụng kiến thức được từ nó để chuyển hóa thành tri thức thôi. Giả sử nếu đọc sách hay, tâm đắc rồi cứ để đó, không đọc sâu mà chỉ đọc “lạ” (thấy cái gì lạ thì tấm tắc nhưng rồi quên ngay) thì việc đọc sẽ có nhiều phần vô ích.

Ngay cả khi tôi có một quyển sách hay muốn chia sẻ, tôi tâm đắc nó, tôi bảo đó là sách gối đầu giường, các bạn cũng đừng tin là nó thật sự HAY, bởi nó có phù hợp với bạn hay không thì chỉ có bạn mới biết mà thôi, bằng cách phải trải nghiệm nó. Mỗi người phải tự tìm lấy một danh sách “gối đầu giường” cho riêng mình, một vài món trong đó có thể trùng nhau, nhưng sẽ không bao giờ giống nhau hoàn toàn, bởi cách tiếp cận của chúng ta là hoàn toàn khác nhau.

Kinh nghiệm của người khác, không hoàn toàn sẽ trở thành kinh nghiệm của bạn trong việc đọc sách. Tôi cho rằng có những quyển sách hợp hay không hợp, chứ không có những quyển sách hay hoặc không hay (hiểu theo nghĩa chủ quan).

Sách tôi gối đầu giường, có thể có người nhóm lò, hoặc gối vào đít, chuyện rất đỗi bình thường. Nhưng càng đọc, càng đào sâu, càng chia sẻ, tôi tin rằng càng ngày sách tôi giới thiệu sẽ càng có giá trị đối với nhiều người hơn (dù rằng luôn có những điểm tối).

Vậy ta giải quyết vấn đề này như thế nào?

Tôi xin mượn lời của Steve Jobs, rằng phải biết cách “connecting the dots”, tất cả những gì đến với ta đều có lý do, nếu ta xem nó là rác rưởi thì nó là rác rưởi, còn ta xem nó là ngọc quý, thì nó là ngọc quý, ta phải học cách “kết nối những điểm đó lại”, tìm cho nó một vị trí đứng trong cuộc đời ta, trong hành trình ta đi, gán cho nó một ý nghĩa thật sự mà ta tìm được, và nếu được thế thì không có gì là lãng phí cả, tất cả đều là những bài học hay cho một đích đến tuyệt vời.

Đọc trúng sách dở không phải là lãng phí, vấn đề lãng phí ở đây, là đọc mà không ứng dụng, mà không rút ra được điều gì, hoặc là, không đọc gì cả vì sợ đọc trúng sách dở. Đọc một quyển sách 300 trang, rút ra được một câu để ứng dụng làm cuộc sống dễ chịu hơn, thế đó là sách phù hợp rồi.

Không có trải nghiệm nào là đồ bỏ đi cả.

Lê Vũ

ilevublog.com/books/tiec-thoi-gian-doc-trung-sach

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s